Spektakl „Byłem w domu i czekałem, aż zacznie padać”
Jean-Luc Lagarce
24 listopada o godz. 18.30 w Centrum Kultury w Naujoji Vilni
https://www.facebook.com/events/1826309451666183
Zespół twórczy:
Reżyserka – Kotryna Siaurusaitytė
Scenograf i kostiumograf – Arvydas Gudas
Kompozytor – Vygintas Kisevičius
Projektant oświetlenia – Julius Kuršys
Asystentka reżyserki – Gelena Ivaškevič
Tłumaczenie sztuki z języka francuskiego – Andrejus Naumovas
Redakcja sceniczna – Natalia Sannikova
Tłumaczenie sztuki na język litewski w napisach – Sigita Stanaitytė
W spektaklu występują:
Stara – Valentina Lukjanenko / Vera Stasenia
Matka – Anžela Bizunovič
Dyrektor – Anastazja Szpakowska
Druga – Aleksandra Metalnikova
Najmłodsza – Bożena Aleksandrowicz
Sztuka Jeana-Luca Lagarce’a „Byłem w domu i czekałem, aż zacznie padać” („J’étais dans ma maison et j’attendais que la pluie vienne”) – przedostatnie dzieło francuskiego aktora, reżysera i dramaturga. Sztuka, napisana w 1994 roku, na rok przed śmiercią autora (zmarł na AIDS w wieku zaledwie 38 lat), jest jednym z trzech (obok „To tylko koniec świata”, 1990, „Daleki kraj”, 1995) testamentowych dzieł dramaturga.
„Byłam w domu i czekałam, aż zacznie padać” opowiada o pięciu kobietach: trzech siostrach, matce i starszej kobiecie. Od wielu lat czekają na brata, syna i wnuka, którego ojciec wyrzucił z domu po kłótni. Życie tych kobiet przez cały ten czas jakby się zatrzymało, utknęło w czasie. On jakby powrócił, śpi, leży w swoim łóżku, które one dla niego zachowały. Ale czy naprawdę śpi? A może umiera? Nie widzimy go na scenie, ale przeczucie, że jednak tam jest, nie opuszcza nas, unosi się w powietrzu. Jak obietnica, nadzieja na lepszą przyszłość. A może to tylko projekcja kobiecych nadziei, lęków, urazów i oczekiwań? Oczekiwanie w spektaklu staje się niczym odrębna postać, niczym bekettowski Godo czy cień zbliżającej się planety z filmu Larsa von Triera „Melancholia”.
Pięć wyrazistych kobiecych postaci, poetycki język, metafora – to wszystko urzeka i przykuwa uwagę, zwłaszcza że sztuka opowiada o niezaprzeczalnej dla nas wszystkich chęci istnienia, o spełnieniu.
Po śmierci J.-L. Lagarce stał się jednym z najczęściej wystawianych we światowych teatrach współczesnych autorów francuskich. Teksty dramaturga wyróżniają się skomplikowaną składnią, rezygnacją z akcji, wyjątkową strukturą sztuki oraz częstym wykorzystaniem aluzji i cytatów.
„Wydawało mi się piękne, że sztuka jest jakby niedokończona, że jest w niej więcej pauz niż akcji. To otwiera przestrzeń dla interpretacji, pobudza chęć do refleksji nad naturą miłości, poświęcenia i prawdy. Wybór tego utworu był całkowicie intuicyjny, ale aktualny zarówno dla mnie samej, jak i dla człowieka XXI wieku. Przeplatające się w tekście tragizm, głębia i delikatny humor oddziałują emocjonalnie i otwierają szeroki i złożony temat oczekiwania.” (Kotryna Siaurusaitytė)
„Czasami czuję się bezsilny. Bezużyteczny i niezdolny do niczego, bezsilny, by coś zrobić, podjąć działanie czy coś powiedzieć. Ślepy i głuchy, a do tego głupi, milczący o swojej głupocie. Czekam i odczuwam swoją bezradność. Zastygam, czując, że nie potrafię otworzyć ust, mówić, odpowiedzieć, wyrazić dwóch czy trzech głównych myśli, które zrodziły się w samotności.” (Jean-Luc Lagarce. „Revue d’Esthetique”, 1994)
///
Jean-Luc Lagarce (1957–1995) – francuski dramaturg, reżyser teatralny i aktor. Studiował filozofię na Uniwersytecie Franche-Comté oraz sztukę teatralną w Konserwatorium Sztuk Dramatycznych w Besançon; napisał 25 sztuk teatralnych. W 1977 roku wraz z podobnie myślącymi studentami założył zespół teatralny „Théâtre de la Roulotte”, którego J.-L. Lagarce’a nie opuścił nawet wtedy, gdy po wygraniu konkursu na sztukę teatralną w teatrze „Petit Odéon” otrzymał propozycję przeniesienia się do Paryża. W Bezanson założył wydawnictwo „Les Solitaires Intempestifs”, w którym do dziś publikowane są teksty i sztuki współczesnych dramaturgów (w tym jego własne). Zgodnie z życzeniem artysty został pochowany w kolumbarium na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu w anonimowej urnie.
Kotryna Siaurusaitytė (ur. w 1996 r.) – reżyserka teatralna, ukończyła studia z zakresu reżyserii teatralnej (kierownik roku – Eimuntas Nekrošius). Po studiach przez kilka lat pracowała w Teatrze Dramatycznym im. Juozo Miltinio w Panevėży, gdzie wyreżyserowała 4 spektakle: „Rozmowy w księżycową noc”, „Płaszcz”, „Mały Książę” oraz „Niezwykła podróż Edwarda Tiuleina”. Asystowała również innym reżyserom. W teatrze wraz z osobami o podobnych poglądach zaprezentował instalacje audiowizualne („Sąstingis” i „Labirintas”). Obecnie pracuje jako asystent reżysera w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym (LNDT).
SĄD NAJWYŻSZY
Byłem w domu i czekałem, aż zacznie padać
Patrzyłem w niebo, jak zawsze,
W dal, daleko, biegnący na drogę.
Zawsze oglądam to wieczorami, zawsze wieczorami stoję aż do
Siedzę na progu w środku nocy i czekam, czekam…
Czekałem, aż spadnie deszcz i zwilży ziemię, ścieżki i trawę
i nas uspokoi.
MATKA
Zawsze wychodził i zawsze wracał. Nie mogłam nawet pomyśleć,
że on nie wróci? I że to początek wszystkich tych lat oczekiwania?
STARA
Po tylu latach – kolejny rok oczekiwania,
Czy tak właśnie powiedziałeś?
Tutaj, w domu, to samo oczekiwanie,
na czubkach palców,
czekać, tak jakbyśmy czekali, aż obudzi się dziecko w pokoju na górze, wszyscy
My będziemy tu pełnić dyżur na zmianę.
NAJMŁODSZA
Nadejdzie moja godzina, wyjdę i zmienię wszystko
przez całe życie.
(Jean-Luc Lagarce. „Byłem w domu i czekałem, aż zacznie padać”. Przekład z języka francuskiego: Gintaras Patackas)
Spektakl jest wystawiany w języku rosyjskim z litewskimi napisami.
